Cận cảnh quy trình làm cốm, tinh hoa mùa thu Hà Nội

(Diadanh.vn) – Tháng 11, khi gió heo may vừa chạm ngõ, hương cốm lại lan tỏa khắp làng Mễ Trì. Giữa nhịp sống đô thị hiện đại, người dân nơi đây vẫn cần mẫn nổi lửa, giã nếp, sàng cốm… gìn giữ nghề truyền thống bao đời, làm nên hương vị đặc trưng của mùa thu Hà Nội. Với những người gắn bó hàng chục năm cùng nghề, làm cốm không chỉ là kế sinh nhai mà còn là cách giữ hồn quê, để hương cốm xưa không bị mai một giữa phố phường tấp nập.

Cận cảnh quy trình làm cốm, tinh hoa mùa thu Hà Nội.

Mễ Trì có thôn Thượng và thôn Hạ, với nhiều hộ gia đình theo nghề làm cốm lâu năm. Cứ vào khoảng cuối tháng 9 đến trung tuần tháng 11 hàng năm, những người dân nơi đây lại tất bật từ sáng sớm đến tận đêm khuya để kịp làm những mẻ cốm thơm dẻo cho khách hàng gần xa.

Nghề làm cốm ở Mễ Trì tính đến nay đã có bề dày lịch sử hơn một thế kỷ và đã được đưa vào Danh mục 17 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo quyết định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

“Các công đoạn để làm ra được hạt cốm khá cầu kỳ, nguyên liệu làm cốm là hạt lúa nếp. Có nhiều loại lúa nếp có thể làm cốm như lúa nếp lương phượng, lúa nếp thơm, lúa nếp tan, lúa nếp quýt, lúa nếp cái hoa vàng…”, Bà Đỗ Thị Nga, cơ sở sản xuất cốm lâu đời tại Mễ Trì cho biết.

Theo anh Hoạt, đời thứ 3 được truyền nghề làm cốm cho biết: “Khi rang cốm người dân trong làng đều dùng củi gỗ chứ không dùng than thì cốm mới dậy mùi…”.

“Khi bắt đầu rang thì để to lửa, khi cốm tái thì phải giảm lửa, bởi nếu lửa to quá sẽ bị cháy và lửa nhỏ quá cốm sẽ không đạt yêu cầu dẻo, trung bình mỗi mẻ cốm rang thường kéo dài khoảng hơn 2 tiếng đồng hồ. Trong suốt quá trình rang, người dân phải canh lửa điều chỉnh liên tục lửa để hạt thóc vừa đẹp, vừa không bị sống, không bị vụn. Ước lượng miết tay hạt lúa mềm, dẻo là đủ độ”, anh Họa chia sẻ.

Khâu khá quan trọng để ra được một mẻ cốm mềm, dẻo, thơm ngon chính là giã cốm. Trong lúc giã máy không được quá mạnh và phải luôn tay đảo đều cốm để có được những hạt cốm còn nguyên hạt, thơm ngon, xanh mướt.

Tuỳ theo độ non của thóc, người dân trung bình giã và sàng sảy từ 5 đến 7 lần mới thành cốm, sạch vỏ.

Mỗi ngày cơ sở sản xuất của chị Tú Lan tại làng cốm Mễ Trì sản xuất khoảng 9 tạ thóc, khoảng 250kg cốm thành phẩm. Hiện nay, các công đoạn làm cốm được làm trên máy móc giúp giảm được sức lao động, tạo ra sản phẩm nhiều mà chất lượng vẫn thơm ngon đảm bảo. Không chỉ có món cốm truyền thống, các mặt hàng như xôi cốm, bánh cốm, mochi… cũng được người tiêu dùng đón nhận nồng nhiệt.